Σύμβαση του Άαρχους
Στην Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής το 1992 οι
κυβερνήσεις υιοθέτησαν την ιστορική Διακήρυξη του Ρίο, η Αρχή 10 της οποίας,
τονίζει ότι "τα περιβαλλοντικά ζητήματα τυχαίνουν καλύτερου χειρισμού με
τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων πολιτών".
Το 1998 η Αρχή αυτή έγινε πράξη με την
υπογραφή της Σύμβασης του Άαρχους για την Πρόσβαση σε Πληροφορίες, τη Συμμετοχή
του Κοινού στη Λήψη Αποφάσεων και την Πρόσβαση στη Δικαιοσύνη για
Περιβαλλοντικά Θέματα. Η Σύμβαση τέθηκε σε ισχύ το 2001 και έχει επικυρωθεί
μέχρι σήμερα από 39 χώρες. Η Ελλάδα επικύρωσε τη Σύμβαση το 2005 με το ν.
3422/2005 (ΦΕΚ Α΄303).
Με τη διεθνή σύμβαση του Άαρχους
κατοχυρώνονται συγκεκριμένα δικαιώματα στον τομέα του περιβάλλοντος και,
ειδικότερα, τα δικαιώματα:
1) της
πρόσβασης σε πληροφορίες για θέματα περιβάλλοντος, τις οποίες κατέχουν οι
δημόσιες αρχές,
2) της
συμμετοχής στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων που αφορούν τα θέματα αυτά, και
3) της
δικαστικής προστασίας σε περίπτωση παραβίασης των παραπάνω δύο δικαιωμάτων.
Για την επίτευξη του δεύτερου πυλώνα της
Σύμβασης, δηλαδή της διασφάλισης της συμμετοχής του κοινού στις διαδικασίες
λήψης αποφάσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε την Οδηγία 2003/35/ΕΚ για τη
συμμετοχή του κοινού στην κατάρτιση ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων που
αφορούν το περιβάλλον.
Σύμφωνα με την Οδηγία 2003/35/ΕΚ, η
πρόσβαση σε πληροφορία και η συμμετοχή́ του κοινού́ σε αποφάσεις που έχουν
περιβαλλοντική́ διάσταση αποτελεί́ θεσμικά́ κατοχυρωμένο δικαίωμα, και
καθίσταται υποχρεωτική́ στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορούν σε
προγράμματα, πολιτικές, σχέδια, έργα και δραστηριότητες που έχουν επίπτωση
στο περιβάλλον.
Η συμμετοχή́ απαιτεί́ ενημέρωση του
ενδιαφερομένου κοινού́ με επαρκή́ και αποτελεσματικό́ τρόπο σχετικά́ με την
προτεινόμενη δραστηριότητα, τη φύση των δυνατών εναλλακτικών λύσεων, καθώς και
το χρονοδιάγραμμα συμμετοχής του κοινού́. Απαιτείται ακόμη ο καθορισμός εύλογου
χρονοδιαγράμματος για τις διαφορετικές φάσεις της συμμετοχής, που αποσκοπεί́
στην επαρκή́ προετοιμασία του κοινού́ για μια ουσιαστική́ παρέμβαση, ενώ́ η
συμμετοχή́ επιβάλλεται να λαμβάνει χώρα όταν όλες οι επιλογές είναι ακόμη
ανοιχτές.
