Ολοκληρωμένη πρόταση
για την Αγροτική Οικονομία και
Ανάπτυξη.
Μετά το κάλεσμα που κάναμε στην εισήγηση του Χρίστου Κακαρνιά, για
προτάσεις σχετικά με την Αγροτική Οικονομία και Ανάπτυξη, λάβαμε και
παρουσιάζουμε την ολοκληρωμένη πρόταση της γεωπόνου κας Ουρανίας
Κωνσταντινίδου, την οποία ευχαριστούμε θερμά.
ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΛΗΜΝΟΥ-ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΥΣΕΙΣ
• ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ Δεν μπορούμε να συζητάμε για
αγροτική ανάπτυξη όταν δεν υφίστανται απαραίτητες υποδομές που θα στηρίξουν την
αγροκτηνοτροφική παραγωγή της Λήμνου. Σήμερα τα σημαντικότερα προβλήματα
εντοπίζονται στους παρακάτω τομείς:
1. Έλλειψη υδάτινων πόρων Η
λειψυδρία είναι ένα πρόβλημα που η Λήμνος καλείται να αντιμετωπίσει άμεσα,
καθώς οι ετήσιες βροχοπτώσεις μειώνονται κάθε χρόνο και οι ταμιευτήρες νερού
δεν επαρκούν, ούτε για την κάλυψη των οικιακών αναγκών. Συνεπώς είναι
απαραίτητο να γίνουν ταμιευτήρες νερού για αγροτική χρήση (το νερό είναι
απαραίτητο για την ανάπτυξη όλων των καλλιεργειών), σε περιοχές που
αποδεδειγμένα μπορούν να στηρίξουν τέτοια έργα. Η κατασκευή φραγμάτων, σε
συνεργασία με την ΠΒΑ είναι το πρωταρχικό εργαλείο για την ανάπτυξη της φυτικής
παραγωγής της Λήμνου. Η ορθολογική λειτουργία των Βιολογικών Μονάδων
Επεξεργασίας Λημμάτων, μπορεί επίσης να συμβάλει στην ανάπτυξη ποτιστικών
καλλιεργειών. Ο ΤΟΕΒ θα πρέπει να επιβάλει αυστηρούς κανόνες διαχείρισης, ώστε
να επιτηρείται η ορθή εκμετάλλευση των αποθεμάτων νερού και να προνοεί για τη
συντήρηση των ταμιευτήρων.
2. Αναδασμός Το κόστος καλλιέργειας της
παραγωγής είναι αυξημένο στην Λήμνο και ένας βασικός παράγοντας είναι και ο
πολυτεμαχισμός που επικρατεί, κυρίως σε συγκεκριμένες περιοχές (κεντρική και
ανατολική Λήμνος), οι οποίες διαθέτουν και την μεγαλύτερη πεδινή έκταση, όπου
μπορεί να αναπτυχθεί η φυτική παραγωγή. Εάν δεν γίνει σχεδιασμός αναδασμού σε
χωριά όπως Ατσική, Ρωμανού, Παναγιά, Ρεπανίδι, Καλλιόπη, Κοντοπούλι, Καμίνια
και σε όλα αν είναι δυνατό τα χωριά, δεν πρόκειται να μπορέσει κανένας αγρότης
να μειώσει το κόστος παραγωγής, συνεπώς να παράγει ανταγωνιστικά προϊόντα στην
αγορά. Επίσης ο αναδασμός θα βοηθήσει και στην διαχείριση του προβλήματος των
κουνελιών στο νησί.
3. Αγροτικά ακίνητα Δήμου και Δημοσίου
Καταγραφή και εύρεση όλων των ακινήτων του Δήμου, ώστε, ανάλογα με την θέση
τους και την είδος τους, να χρησιμοποιηθούν προς όφελος της αγροτικής ανάπτυξης
του τόπου.
• ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΛΗΜΝΟΥ Εάν δεν
αποφασίσουμε ως νησί το μοντέλο που θέλουμε να υιοθετήσουμε στην αγροτική
παραγωγή και να το χρησιμοποιήσουμε ως ένα ισχυρό brandname που θα συνδεθεί με
την κουλτούρα, τον πολιτισμό, την γαστρονομία και τον τουρισμό, τα προϊόντα μας
δεν θα έχουν ισχυρή θέση στην αγορά, με αποτέλεσμα να παράγουμε φούσκες, που
κάποια στιγμή χάνουν την καταναλωτική τους αξία.
1. Συνεργασία Δήμου, ΠΒΑ, αγροτικών φορέων, τουριστικών φορέων, εμπορικών
συλλόγων και ειδικών επιστημόνων (γεωπόνοι,
κτηνίατροι, οικονομολόγοι και ειδικοί αγοράς-μάρκετινκ) ώστε να βρεθεί το
μοντέλο που ταιριάζει στον τόπο αλλά και στην αγορά, τοπική και παγκόσμια, που
έχει θέση στο καλάθι του καταναλωτή και ισχυρά θεμέλια.
2. Προβολή, ενημέρωση και στήριξη αγροτών και μεταποιητών για την εφαρμογή
του μοντέλου αυτού.
3. Ανάδειξη των προϊόντων σε εκθέσεις τοπικές και διεθνείς.
4. Συνεργασία με άλλους Δήμους για διεπαγγελματικές συνεργασίες
5. ΠΟΠ-ΠΓΕ προϊόντα
6. Χρήση τοπικών προϊόντων σε τοπικό επίπεδο (νηπιαγωγεία, σχολεία) και διαμόρφωση κουλτούρας σε παιδιά για διατροφή με
τοπικά, μη τυποποιημένα προϊόντα και παράλληλα προγράμματα ενημερωτικών
επισκέψεων μαθητών και φοιτητών στους τόπους παραγωγής.
• ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Η
διασύνδεση της αγροτικής παραγωγής με τον πολιτισμό είναι απαραίτητη, καθώς και
τα δυο είναι αλληλένδετα. Για παράδειγμα ποικιλίες αμπελιού υπάρχουν αμέτρητες
στον κόσμο, ποικιλία κρασιού, που αναφέρεται στον Όμηρο υπάρχει μόνο μία. Αυτή
την μοναδικότητα πρέπει να βρούμε στα αγροτικά μας προϊόντα, να την προβάλουμε
μέσα από πολιτιστικά δρώμενα, που θα παρακολουθούν οι επισκέπτες μας και θα
πείθονται πως τελικά, αυτά τα προϊόντα αξίζουν να τα αγοράσουν και να τα
υποστηρίξουν.
1. Προβολή και ανάδειξη τοπικών προϊόντων συνδυαζόμενα με τον τουρισμό και
την γαστρονομία.
2. Διοργάνωση εκδηλώσεων για την αγροτική κληρονομιά του τόπου (σύνδεση του παρελθόντος και του μέλλοντος) κατά τους θερινούς
μήνες, που προσέρχονται επισκέπτες.
• ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ-ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΓΡΟΤΩΝ Ίσως θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι δεν είναι ένας τομέας που
αφορά τον Δήμο αλλά κατά την γνώμη μου ο Δήμος οφείλει τα ενημερώνει, να
εκπαιδεύει και να οργανώνει τους δημότες, ώστε να μπορεί να εξασφαλίσει την
ύπαρξη μιας υγιούς, σε όλα τα επίπεδα, τοπικής κοινωνίας. Όταν λοιπόν σε μία
κοινωνία ένα πολύ μεγάλο ποσοστό είναι αγροκτηνοτρόφοι, ο Δήμος πρέπει να
φροντίζει, ότι οι πολίτες αυτοί τυγχάνουν σωστής ενημέρωσης, για την προαγωγή
υγιούς ανάπτυξης σε όλα τα επίπεδα (οικονομικό, περιβαλλοντικό κλπ). Το να
αποποιηθούμε την ευθύνη και να περιμένουμε το Υπουργείο να ασχοληθεί, δεν
αποτελεί λύση, καθώς η βιωσιμότητα του αγροτικού κλάδου εξασφαλίζει τη ευημερία
μεγάλου μέρους της τοπικής κοινωνίας.
1. Σεμινάρια και ημερίδες
2. Συνεργασίες σε αγροτικό επίπεδο και εν γένει μεταξύ όλων των παραγωγικών
ομάδων
3. Στήριξη των συνεταιρισμών και των ομάδων παραγωγών
4. Υπαίθριες αγορές
• ΔΑΣΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Σε όλη την Ελλάδα έχουν
αναρτηθεί οι δασικοί χάρτες, εκτός ορισμένων περιοχών ( και η Λήμνος), όπου το
Υπουργείο περιμένει τις ενστάσεις των Δήμων. Στην περιοχή μας άραγε ποιες
περιοχές έχουν οριστεί δασικές? Και τι σχέση έχει αυτό με τον αγρότη? Καταρχήν
οι εκτάσεις που είναι δασικές δεν λαμβάνουν επιδοτήσεις, με απλά λόγια, εάν
ένας κτηνοτρόφος νοικιάζει ή κατέχει βοσκότοπο δασικής έκτασης, δεν θα λάβει
επιδότηση για τα πρόβατα του ή θα αναγκαστεί να βρει άλλο βοσκότοπο, που δεν θα
χρησιμοποιεί αλλά απλά θα δηλώνει, ώστε να λάβει επιδότηση. Επίσης εάν κάποιος
έχει σταβλική εγκατάσταση ή θέλει να κάνει σταβλική εγκατάσταση σε βοσκότοπο
δασικό, στην πρώτη περίπτωση δεν μπορεί να βγάλει άδεια λειτουργίας (κάτι το
οποίο θα είναι απαραίτητο στο προσεχές διάστημα) ή στην δεύτερη περίπτωση, δεν
θα μπορεί να κατασκευάσει στάβλο. Δυστυχώς δεν έχουμε λάβει καμία γνώση, τί
έχει γίνει στους δασικούς χάρτες, και πολύ φοβάμαι πως θα βρεθούμε προ
τετελεσμένου γεγονότος, χωρίς την δυνατότητα παρέμβασης.
• ΑΝΕΠΙΤΗΡΗΤΑ - ΝΕΚΡΑ ΖΩΑ Ένα θέμα
που δυστυχώς δεν ασχολείται κανείς και αποτελεί ευθύνη του Δήμου. Πολλές φορές
οι αγροκτηνοτρόφοι αντιμετωπίζουν το θέμα της καταστροφής των καλλιεργειών τους
από ζώα τα οποία είναι ελεύθερα, όπως πρόβατα, αίγες, πουλερικά κλπ Κάποιοι
ασυνείδητοι τα αφήνουν ανεπιτήρητα και δυστυχώς ο θιγόμενος θα πρέπει να γίνει
ντεντέκτιβ ή να βάλει κάμερες παντού, πράγμα αδύνατο, για να βρεθεί ο ένοχος,
καθώς κανένα από αυτά τα ζώα δεν έχει το προβλεπόμενο μέσο σήμανσης. Αυτό που
ορίζει η νομοθεσία είναι, πως όταν βρεθεί τέτοιο ζώο παραγωγικό, ειδοποιείται ο
Δήμος που είναι υποχρεωμένος να το περισυλλέξει, να το οδηγήσει σε κατάλληλο
περιβάλλον φύλαξης και στην συνέχεια να το δημοπρατήσει. Βέβαια σήμερα δεν
υπάρχει η δομή για να υποστηριχθεί όλη αυτή η διαδικασία αλλά πως είναι
δυνατόν, σε ένα τόπο με 180.000 αιγοπρόβατα, να μην είναι αναγκαίο να γίνουν
αυτές οι υποδομές, ώστε και οι αγρότες να υποχρεώνονται να φροντίζουν και να
αναλαβαίνουν την ευθύνη της σωστής φύλαξης των ζώων τους? Μεγάλο
περιβαλλοντολογικό πρόβλημα είναι η απόρριψη των νεκρών ζώων, σε χειμάρους και
άθλιους σκουπιδότοπους, χωρίς θάψιμο, με συνέπεια τη μόλυνση του εδάφους και
του υδροφόρου ορίζοντα και τη μετάδοση ασθενειών. Η Δημοτική Αρχή σε συνεργασία
με τις υγειονομικές υπηρεσίες του νησιού θα πρέπει να εκπονήσει πρόγραμμα
υγειονομικής διαχείρισης του θέματος και να επιβλέπει τη σωστή τήρηση των
κανόνων υγειϊνής, για την προστασία της υγείας ανθρώπων και ζώων.
• ΑΓΡΙΟΚΟΥΝΕΛΑ Μία μεγάλη πληγή για την Λήμνο,
που η ευθύνη μη εύρεσης λύσης τόσα χρόνια καταλογίζεται σε όλους (φορείς και
πολίτες). Επειδή σκοπός δεν είναι να χαϊδεύουμε αυτιά, την μεγαλύτερη ίσως
ευθύνη την έχουν οι ίδιοι οι αγρότες, οι οποίοι λαμβάνοντας τις αποζημιώσεις
αντιλήφθηκαν, ότι περισσότερο τους συνέφερε να αποζημιώνονται από ζημιά, παρά
να παράγουν, με αποτέλεσμα να εγκαταλείπουν την παραγωγή και να αυξάνει ο
πληθυσμός των κουνελιών. Με τα μέχρι τώρα δεδομένα, το πρόβλημα δεν είναι απλό
για να λυθεί, όντας πολυδιάστατο. Η περίφραξη των αγροτεμαχίων αποτελεί ένα
τρόπο μείωσης της καταστροφής αλλά με τον πολυτεμαχισμό δεν μπορεί να γίνει
μεμονωμένα από κάθε αγρότη. Συγκεντρωτικά όμως θα μπορούσαν να συνεννοηθούν οι
αγρότες και να περιφράξουν ολόκληρες περιοχές, ο καθένας συμμετέχοντας σε ένα
ποσοστό, ανάλογα με την έκταση που διαθέτει στην περιοχή. Πως όμως θα
εξασφαλιστεί, ότι θα συμμετάσχουν όλοι και ότι μερικοί «έξυπνοι» δεν θα
περιμένουν απλά να επικαρπωθούν? Είναι απλό σχετικά: να μη λάβουν επιδότηση σε
χρήμα αλλά τα ποσά των αποζημιώσεων να δοθούν σε σύρματα περιφράξεων, τα οποία
θα παραλάβει ο Δήμος και με καταστάσεις που θα έχει από τον ΕΛΓΑ να κατανέμει
στις τοπικές κοινότητες, όπου με κατάλληλο σχεδιασμό θα τοποθετηθούν.
Τέλος να επισημάνω ότι οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι μας νιώθουν να είναι
μόνοι τους, στον αγώνα που καταβάλουν, αποκομμένοι από την υπόλοιπη κοινωνία,
που ενδιαφέρεται μονοδιάστατα για την τουριστική ανάπτυξη του τόπου, την ύπαρξη
δρομολογίων τους θερινούς μήνες και το αν τελικά θα φτάσει το νερό για να
πλυθούν οι τουρίστες. Εάν όμως μετρήσουμε τα έσοδα που φέρνουν στο νησί, από
την παραγωγή, τη διακίνηση αγροτικών προϊόντων και την εν γένει επιχειρηματική
τους δραστηριότητα, θα δούμε ότι αποτελούν έναν από τους βασικούς οικονομικούς
στυλοβάτες του τόπου, και κατά συνέπεια πρέπει να τους σεβόμαστε, να τους
καταλαβαίνουμε, να τους στηρίζουμε και να τους βοηθάμε.
Αγρόκτημα «Μητρόπολη», Γενάρης 2019
Ουρανία
Κωνσταντινίδου, γεωπόνος.
